Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας και Μεταγωγής Σημάτων

Σύντομη περιγραφή

Ερευνητικά Ενδιαφέροντα

Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του εργαστηρίου εντάσσονται σε 3 άξονες οι οποίοι εστιάζουν στη μελέτη και κατανόηση μοριακών μηχανισμών και σηματοδοτικών μονοπατιών τόσο ενδοκυτταρικά όσο και σε εξωκυτταρικό επίπεδο καθώς και στην ανάλυση δυναμικών αλληλεπιδράσεων σε μικροβιακές βιοκοινότητες με απώτερο στόχο την αξιοποίηση της αποκτώμενης γνώσης για την προαγωγή της ανθρώπινης υγείας.

Ερευνητικός άξονας 1: Mελέτη ενδοκυτταρικών σηματοδοτικών μονοπατιών που ρυθμίζουν το γονιδιακό προφίλ του κυττάρου σε σχέση με εξωκυτταρικά ερεθίσματα. Πιο συγκεκριμένα μελετάται η δράση των μονοπατιών των ΜΑΡ κινασών και η αλληλεπίδραση τους με μεταγραφικούς παράγοντες και άλλα υποστρώματά τους. Στόχος είναι ο χαρακτηρισμός των μηχανισμών εξειδίκευσης της αντίδρασης με απώτερο σκοπό το σχεδιασμό και την εφαρμογή ειδικών πεπτιδικών αναστολέων, τόσο σε in vitro όσο και σε in vivo συστήματα. Παράλληλα μελετάται πως οι αλλαγές στο γονιδιακό προφίλ του κυττάρου μπορούν να συνδεθούν με παθοφυσιολογικές καταστάσεις, όπως ο καρκίνος.
Ερευνητικός άξονας 2: Mελέτη μηχανισμών διακυτταρικής επικοινωνίας, με έμφαση στους προβιοτικούς μικροοργανισμούς. Στο πλαίσιο αυτό μελετώνται οι αλληλεπιδράσεις προβιοτικών με τα κύτταρα του ξενιστή για να χαρακτηριστούν οι μοριακοί μηχανισμοί δράσης τους και τα σηματοδοτικά μονοπάτια στα οποία εμπλέκονται, ώστε να εξακριβωθεί και να επιβεβαιωθεί ο ευεργετικός τους ρόλος στην υγεία.
Ερευνητικός άξονας 3: Ανάλυση δυναμικών αλληλεπιδράσεων σε μικροβιακές βιοκοινότητες. Στο πλαίσιο αυτό μελετώνται οι αλληλεπιδράσεις παθογόνων κυρίως μικροοργανισμών αλλά και ιών σε ποικίλα περιβαλλοντικά δείγματα. Έμφαση επίσης δίνεται στην κατανόηση της δυναμικής του μικροβιώματος και του ρόλου του στην υγεία αλλά και στην παθογένεια των νοσημάτων.

Παράλληλα, σε συνεργασία με άλλα ερευνητικά εργαστήρια του ΔΠΘ, αλλά και άλλων πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό το εργαστήριο έχει αναπτύξει 2 επιπλέον ερευνητικές κατευθύνσεις.

Ερευνητική κατεύθυνση 1: Σχεδιασμός και ανάπτυξη μοριακών μεθοδολογιών για τον χαρακτηρισμό και την ταυτοποίηση προβιοτικών μικροοργανισμών και αξιολόγηση του προβιοτικού τους δυναμικού, τόσο in silico, όσο και σε in vitro και in vivo πειραματικά συστήματα.
Ερευνητική κατεύθυνση 2: Μελέτη του χαρακτηρισμού βιολογικής δραστικότητας (αντι-οξειδωτική, αντι-φλεγμονώδη, ανοσορυθμιστική, αντιμικροβιακή, αντικαρκινική) βιοενεργών συστατικών φυσικών προϊόντων και μεταβολιτών μικροοργανισμών.

Καινοτόμες Υπηρεσίες

Ερευνητικά Προγράμματα

Το εργαστήριο συμμετέχει μεταξύ άλλων στα κάτωθι ερευνητικά προγράμματα:

2023-2026 Adaptation to climate change in the rhizosphere across the millennia (TOLERATE) – Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στη ριζόσφαιρα στην πάροδο των χιλιετιών. Πρόγραμμα: HORIZON-CL6-2022-CIRCBIO-02-02-two-stage Type of Action: HORIZON-RIA. Συνολικός προϋπολογισμός: 3.909.870.00€, για το ΔΠΘ: 251.250,00€ Ε.Υ. για το ΔΠΘ: Α. Παππά
2021-2024 Ερευνητική υποδομή BioActiveScreen στη Βόρεια Ελλάδα: Ταυτοποίηση βιοενεργών φυτοχημικών ουσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας από ενδημικά αρωματικά φυτά (BioActiveScreen). Πρόγραμμα: 1η προκήρυξη ερευνητικών έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για την ενίσχυση των μελών ΔΕΠ και ερευνητών/τριών και την προμήθεια ερευνητικού εξοπλισμού μεγάλης αξίας. Προϋπολογισμός Έργου: 1.440.000€ Ε.Υ. για το ΔΠΘ: Α. Χλίχλια
2021 Εκτίμηση της ανοσο-τροποποιητικής και αντιοξειδωτικής δράσης προβιοτικών σε ασθενείς με συμπαγείς όγκους υπό ανοσοθεραπεία με ή και χωρίς χημειοθεραπεία. Ερευνητικά Προγράμματα της ΕΟΠΕ (Εταιρία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας). Ποσό: 3.000€ Ε.Υ. Κ. Νεανίδης, Διευθυντής Ογκολογικού Τμήματος 424 ΓΣΝΕ.
2021 Evaluation of the immunomodulatory and antioxidant properties of quercetin in patients receiving chemotherapy for metastatic solid tumors. Ερευνητικά Προγράμματα της ΕΟΠΕ (Εταιρία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας). Ποσό: 3.000€ Ε.Υ. Δ. Ματθαίος, Διευθυντής Ογκολογικού Τμήματος Γ.Ν.ΡΟΔΟΥ.
2020-2023 Integrated Technologies in biomedical research: multilevel biomarker analysis in Thrace, Ενοποίηση τεχνολογιών για βιοϊατρική έρευνα: ανάλυση βιοδεικτών σε πολλαπλά επίπεδα στη Θράκη (InTechThrace). Πρόγραμμα: Ανταγωνιστικότητα Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία, «Υποστήριξη της Περιφερειακής Αριστείας», ΕΣΠΑ 2014-2020. Συνολικός προϋπολογισμός έργου: 2.995.000,00€ Ε.Υ. για το ΔΠΘ: Μ. Κόφφα
2017-2020 H Ελληνική Ερευνητική Υποδομή για Διαχείριση και Ανάλυση Δεδομένων στις Βιοεπιστήμες, «Υποδομή ανάλυσης γονιδιωματικών δεδομένων νέας γενιάς (ELIXIR-GR). Πρόγραμμα: Ενίσχυση Ερευνητικών Υποδομών Εθνικής Εμβέλειας (ΕΠΑνΕΚ) Συνολικός προϋπολογισμός έργου: 3.991.100,00€, για το ΔΠΘ: 198.625,00€ Ε.Υ. για το ΔΠΘ: Α. Γαλάνης
2017-2020 (Ερευνητική υποδομή ανοικτής πρόσβασης για στοχευόμενες τεχνολογίες σάρωσης και ανακάλυψη βιοδραστικών μορίων για την προστασία της Υγείας, της Κτηνοτροφίας, της Γεωργίας και του Περιβάλλοντος OPEN SCREEN-GR). Πρόγραμμα: Ενίσχυση Ερευνητικών Υποδομών Εθνικής Εμβέλειας (ΕΠΑνΕΚ) Συνολικός προϋπολογισμός έργου: 3.025.090,09€, για το ΔΠΘ: 229.100,00€ Ε.Υ. για το ΔΠΘ: Α. Παππά

Δημοσιεύσεις

Kiousi DE, Kyriakou S, Efstathiou C, Didaskalou S, Koffa M, Pappa A, Panopoulou M, Panayiotidis MI, Galanis A. Lacticaseibacillus casei Combats Biofilm Formation and Exhibits Antibacterial Activity Against Clinical Isolates of Staphylococcus aureus, Salmonella enterica, and Escherichia coli. (2025) Microorganisms. 13(12):2667. doi: 10.3390/microorganisms13122667.
Kiousi DE, Panopoulou M, Pappa A, Galanis A. Lactobacilli-host interactions inhibit Staphylococcus aureus and Escherichia coli-induced cell death and invasion in a cellular model of infection. (2024) Front Microbiol. 15:1501119. doi: 10.3389/fmicb.2024.1501119.
Tsifintaris M, Kiousi DE, Repanas P, Kamarinou CS, Kavakiotis I, Galanis A. Probio-Ichnos: A Database of Microorganisms with In Vitro Probiotic Properties. (2024) Microorganisms 12(10):1955. doi: 10.3390/microorganisms12101955.
Matthaios D, Balgkouranidou I, Neanidis K, Sofis A, Pikouli A, Romanidis K, Pappa A, Karamouzis M, Zygogianni A, Charalampidis C, Zarogoulidis P, Rigas G, Galanis A. Revisiting Temozolomide’s role in solid tumors: Old is gold? (2024) J Cancer, 15(11):3254-3271. doi: 10.7150/jca.94109.
Kamarinou C.S., Kiousi D.E., Repanas P., Argyri A.A., Chorianopoulos N.G., Galanis A. Dissecting the Genetic Basis of the Technological, Functional, and Safety Characteristics of Lacticaseibacillus paracasei SRX10. (2024) Microorganisms, 12, 93. https://doi.org/10.3390/microorganisms12010093
Kiousi D.E., Efstathiou C., Tzampazlis V., Plessas S., Panopoulou M., Koffa M., Galanis A. Genetic and phenotypic assessment of the antimicrobial activity of three potential probiotic lactobacilli against human enteropathogenic bacteria (2023) Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, 13, art. no. 1127256. DOI: 10.3389/fcimb.2023.1127256
Kiousi D.E., Kouroutzidou A.Z., Neanidis K., Karavanis E., Matthaios D., Pappa A., Galanis A. The Role of the Gut Microbiome in Cancer Immunotherapy: Current Knowledge and Future Directions (2023) Cancers, 15 (7), art. no. 2101. DOI: 10.3390/cancers1507210.
Kiousi D.E., Karadedos D.M., Sykoudi A., Repanas P., Kamarinou C.S., Argyri A.A., Galanis A. Development of a Multiplex PCR Assay for Efficient Detection of Two Potential Probiotic Strains Using Whole Genome-Based Primers (2023) Microorganisms, 11 (10), art. no. 2553. DOI: 10.3390/microorganisms11102553
Kiousi D.E., Chorianopoulos N., Tassou C.C., Galanis A. The Clash of Microbiomes: From the Food Matrix to the Host Gut (2022) Microorganisms, 10 (1), art. no. 116. DOI: 10.3390/microorganisms10010116
Kiousi D.E., Kouroutzidou A.Z., Neanidis K., Matthaios D., Pappa A., Galanis A. Evaluating the Role of Probiotics in the Prevention and Management of Age-Related Diseases (2022) International Journal of Molecular Sciences, 23 (7), art. no. 3628. DOI: 10.3390/ijms23073628
Kiousi D.E., Efstathiou C., Tegopoulos K., Mantzourani I., Alexopoulos A., Plessas S., Kolovos P., Koffa M., Galanis A. Genomic Insight Into Lacticaseibacillus paracasei SP5, Reveals Genes and Gene Clusters of Probiotic Interest and Biotechnological Potential (2022) Frontiers in Microbiology, 13, art. no. 922689. DOI: 10.3389/fmicb.2022.922689
Kiousi D.E., Rathosi M., Tsifintaris M., Chondrou P., Galanis A. Pro-biomics: Omics Technologies to Unravel the Role of Probiotics in Health and Disease (2021) Advances in Nutrition, 12 (5), 1802 – 1820. DOI: 10.1093/advances/nmab014
Stergiou O.S., Tegopoulos K., Kiousi D.E., Tsifintaris M., Papageorgiou A.C., Tassou C.C., Chorianopoulos N., Kolovos P., Galanis A. Whole-Genome Sequencing, Phylogenetic and Genomic Analysis of Lactiplantibacillus pentosus L33, a Potential Probiotic Strain Isolated From Fermented Sausages (2021) Frontiers in Microbiology, 12, art. no. 746659. DOI: 10.3389/fmicb.2021.74665.
Tegopoulos K., Stergiou O.S., Kiousi D.E., Tsifintaris M., Koletsou E., Papageorgiou A.C., Argyri A.A., Chorianopoulos N., Galanis A*., Kolovos P*. Genomic and phylogenetic analysis of lactiplantibacillus plantarum L125, and evaluation of its anti-proliferative and cytotoxic activity in cancer cells (2021) Biomedicines, 9 (11), art. no. 1718. *corresponding authors
Chondrou P., Karapetsas A., Kiousi D.E., Vasileiadis S., Ypsilantis P., Botaitis S., Alexopoulos A., Plessas S., Bezirtzoglou E., Galanis A. Assessment of the immunomodulatory properties of the probiotic strain Lactobacillus paracasei K5 in vitro and in vivo (2020) Microorganisms, 8 (5), art. no. 709. DOI: 10.3390/microorganisms8050709

Διδακτορικές Διατριβές

Ονοματεπώνυμο	Τίτλος	Επιβλέποντας	Έτος	Κατάσταση
Σαξάμη Γεωργία	Μελέτη της δράσης προβιοτικών μικροοργανισμών σε λειτουργικά τρόφιμα	Αλέξης Γαλανής	2016	Ολοκληρωμένη
Παππά Όλγα	Μοριακός Χαρακτηρισμός του πληθυσμού Pseudomonas aeruginosa που απομονώθηκε από υδάτινα περιβάλλοντα του Ελλαδικού χώρου	Αλέξης Γαλανής	2016	Ολοκληρωμένη
Βλαχάβας Ευστάθιος	Μελέτη μοριακών σηματοδοτικών μηχανισμών επαγωγής της κυτταρικής επιβίωσης και αποδιαφοροποίησης στον καρκίνο	Αλέξης Γαλανής	2019	Ολοκληρωμένη
Χονδρού Πελαγία	Μηχανισμοί δράσης προβιοτικών μικροοργανισμών σε in vitro και in vivo συστήματα	Αλέξης Γαλανής	2021	Ολοκληρωμένη
Γαλιγαλίδου Χρυσή	Μοριακή και ανοσογενετική ανάλυση με μεθοδολογία αλληλούχησης μεγάλης κλίμακας σε λεμφοϋπερπλασίες και προλευχαιμικές οντότητες	Αλέξης Γαλανής	2024	Ολοκληρωμένη
Καμαρινού Χριστίνα	Ανάπτυξη νεών βιολειτουργικών τροφίμων και βελτίωση της ολικής ποιότητας παραδοσιακών προϊόντων με κατάλληλη διαχείριση της μικροβιακής τους οικολογίας	Αλέξης Γαλανής	2024	Ολοκληρωμένη
Κιούση Δέσποινα-Ευγενία	Συγκριτική μελέτη του ρυθμιστικού ρόλου προβιοτικών μικροοργανισμών στην ομοιόσταση και κυτταρική λειτουργία	Αλέξης Γαλανής	2025	Ολοκληρωμένη